Ο φύλακας μουσείων και αρχαιολογικών χώρων ασχολείται με τη φύλαξη των μουσείων και των λοιπών αρχαιολογικών χώρων, όπως επίσης και με την εξυπηρέτηση των Ελλήνων ή των ξένων επισκεπτών στους χώρους αυτούς. Το επάγγελμα αυτό, προϋποθέτει και επιβάλλει την καλή γνώση των αντικειμένων που θα κληθούν να φυλάξουν, αλλά και τη συνολική εκτίμηση του υλικού πολιτισμού. Συνεπώς ο ρόλος του, ξεπερνά τα όρια του εργαζόμενου στους τομείς του πολιτισμού, καθώς αποτελεί μια θέση κλειδί και επικοινωνίας με το ευρύ κοινό και είναι αυτός που αναλαμβάνει να περιγράψει τις ιδιαιτερότητες του μουσείου και του αρχαιολογικού χώρου, τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί στους χώρους αυτούς τα τελευταία χρόνια ή να αντιληφθεί τις ιδιαιτερότητες των τουριστικών ομάδων και τη σημασία της σωστής προς αυτές, συμπεριφοράς για την προαγωγή της δημόσιας εικόνας του Μουσείου ή του προσωπικού του. Παράλληλα δε, ο φύλακας των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων είναι και φύλακας με την κυριολεκτική έννοια του όρου, καθώς είναι δυνατόν να κληθεί να αντιμετωπίσει έκτακτα περιστατικά με πιθανούς κινδύνους καταστροφής ή απώλειας των έργων τέχνης ή αρχαιοτήτων (φυσικές καταστροφές, αμέλεια ή δόλος) και που απαιτούν την άμεση φυσική αντίδραση από την πλευρά του. Μεταξύ των επαγγελματικών του δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβάνεται και η «Διαχείριση συλλογών και η Μεταφορά ή ο Χειρισμός έργων τέχνης», καθώς καλείται να συνδράμει τους ειδικούς σε αυτά τα θέματα, ενώ πολύ συχνά καλούνται να τα εκτελέσουν μόνοι τους ή να συνοδέψουν κάποια έργα. Στα πλαίσια των απολύτως απαραίτητων προσόντων ο φύλακας των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων έχει και χειρωνακτικές δεξιότητες και επιδεξιότητες, καθώς θα πρέπει να είναι σε θέση να προσφέρει τις πρώτες βοήθειες σε επισκέπτες του μουσείου ή του χώρου που φυλάσσει σε περίπτωση ανάγκης, καθότι ο φύλακας είναι ο άνθρωπος στον οποίο απευθύνονται αυθόρμητα οι επισκέπτες σε περιπτώσεις ανάγκης, ενώ η αρχαιολογική νομοθεσία και οι επαγγελματικοί κώδικες προσδιορίζουν τα νομικά και τα ηθικά όρια του επαγγέλματός του.